Արևելյան կողմն աշխարհի
Խաղաղությո՜ւն թող ըլլա…
Ո՛չ արյուններ, քրտինք հոսին
Լայն երակին մեջ ակոսին.
Ու երբ հնչե կոչնակն ամեն գյուղակի՝
Օրհներգությո՜ւն թող ըլլա:

Խաղաղություն թող լինի մահեր չլինեն տիրի խաղաղ երկինք։

Արևմտյան կողմն աշխարհի
Բերրիությո՜ւն թող ըլլա…
Ամեն աստղե ցող կայլակի,
Ու ամեն հասկ ձուլե ոսկի.
Եվ ոչխարներն երբ սարին վրա արածանին՝
Ծիլ ու ծաղի՜կ թող ըլլ

Թող առատ բերք լինի ոսկի պես շատ դեղին ցորեն լինի

Հյուսիսային կողմն աշխարհի
Առատություն թող ըլլա…
Ոսկի ծովուն մեջ ցորյանին
Հավետ լողա թող գերանդին.
Ու լայն ամբարն աղուններուն երբ բացվի՝
Բերկրությո՜ւն թող ըլլա:

բերք լինի շատ ջուր լինի առատություն լինի միշտ սով չնկնի

Հարավային կողմն աշխարհի
Պտղաբերում թող ըլլա…
Ծաղկի՜ մեղրը փեթակներուն,
Հորդի գինին բաժակներուն.
Ու երբ թխեն հարսերը հացը բարի՝
Սիրերգությո՜ւն թող ըլլա

ենքան պտուղ լինի որ չհասցնեն հավաքեն շատ ուտելիք լինի ենքան գինի լինի որ բաժակներից թափվի։

Հոմանիշ

Ուրախ- Զվարթ

բարի-Բարեհոգի

Քաջ- արի

լուսաբաց-Աղջամուղջ

մայրամուտ-Արևամուտ

հականիշ

Կարևոր-անկարևոր

անկանոն-օրինակա

անխեք-խելացի

կեխտոտ-մաքուր

հին-նոր

Դարձվածք

Ձեռ առնել

գլուխ կոտրել

գլուխ պահել

գրողը տանի

քոռանամ ես

Բառակապաքթություններ

Կարմիր ծաղիկ

Մայր հայաստան

Մայր դպրոց

Տաք հագուստ

կապույտ սեղան

Հայոց լեզվի զարգացման փուլեր

գրաբար

Գրաբարի պատմությունը բաժանվում է երկու մեծ դարաշրջանների՝ հինհայերենյան և ետհինհայերենյան։ Հինհայերենյան դարաշրջանն սկսում է 5-րդ դարի սկզբից (գրերի գյուտից) մինչև 11-րդ դարը։ Երկրորդ դարաշրջանն ընդգրկում է 11-19 դդ.։

Առաջին դարաշրջանում գրաբարը հայ ժողովրդի ընդհանուր լեզուն էր, իր երկու տարբերակով (գրական ու խոսակցական) և բարբառային որոշ տարբերակային ձևերով։ Այս դարաշրջանի գրաբարը բաժանում են դասական կամ մեսրոպյան, հնում՝ «ոսկեդարյան» (գրերի գյուտից մինչև 5-րդ դարի կեսը), ետդասական կամ ետմեսրոպյան, հնում՝ «ետոսկեդարյան» (5-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 8-րդ դարի կեսերը) և ետին կամ նախամիջին (8-10 դդ.) շրջանների։ Առաջին երկու շրջաններին բնորոշ է գրաբարի և խոսակցական լեզվի, որպես մեկ լեզվի գրական ու խոսակցական տարբերակների, միասնությունը

միջին հայերեն

Միջին հայերենի կազմավորման գործընթացը զուգադիպում է արաբական տիրապետության վերացմանը, հայ պետականության վերականգնմանը և հայ ժողովրդի տնտեսական ու մշակութային կյանքի աշխուժացմանը։

աշխարաբար

Հարցեր և առաջադրանքներ։

Հնչյուն-Ձայն

բառ-Հնչյուններից տառերից կազմված իմաստ արտահայտող շարք

բառակապակցություն- Երկու բառից կազմըվածմի խումբ

նախադասություն։- Բառերից կազմըված խումբ որը արտահայտում է իմաստ

Հայոց լեզվի զարգացման փուլերը։ Գրաբար, միջին հայերեն, աշխարաբար

Ակտիվ և պասիվ բառապաշար։ Ակտիվ բառապաշարի բառերնեն այն բառերը որոնք մեք օգտագործում ենք մեր խոսքի մեջ։

Պասիվ բառապաշարի բառերնեն այն բառերը որոնք կիրառվում են աշխատանքի մեջ։

Գրքային և խոսքային բառապաշար։ Գրքային բառերնեն որոնք կիրառվում են գրքերում

Դարձվածքներ։

Հոմանիշներ, հականիշեր։

Հոմանիշները նուն իմաստ առտահայտող բառերնեն

Հականիշները հակառակ իմաստ Առտահայտող բառերնեն բառերնեն

Գոյական անուն։

Ուղղական՝ ո՞վ, ի՞նչ – տղա, անտառ
Սեռական՝ ո՞ւմ, ինչի՞ – տղայի, անտառի
Տրական՝ ո՞ւմ, ինչի՞ն – տղային, անտառին
Հայցական՝ ու՞մ, ի՞նչը – տղային, անտառը
Բացառական՝ ումի՞ց, ինչի՞ց – տղայից, անտառից
Գործիական՝ ումո՞վ, ինչո՞վ – տղայով, անտառով
Ներգոյական՝ ո՞ւմ մեջ, ինչի՞ մեջ կամ ինչո՞ւմ – տղայի մեջ, անտառի մեջ կամ անտառում

Ընթերցանություն

Հովհաննես Թումանյան , Անգին քարը

Հարցեր և առաջադրանքներ

1.Բնութագրիր հեքիաթում ապրող ժողորդին. ներկայացրու նրա`

ա)թագավորությունը,

բ)հետաքրքրասիրությունը,

գ)աստվածավախությունը,

դ) բարյացակամությունը:

2.Բնութագրիր Իբրահիմին

Նախանձ և չար։

Գտիր այն հատվածը , որտեղ ասվում է ,թե որն է երջանկությունը:

«Ես մի գեղեցիկ, խելոք ու աշխատասեր կին ունեի ու երկու կարմրաթշիկ, առողջ, աշխույժ երեխա։ Ինձ համար երջանիկ ապրում էի, ու իսկի մարգարեի խոստացած դրախտն էլ չէր պետքս…»՛

Ինչո՞ւ է հեքիաթը վերնագրված <<Անգին քարը>>

Հարուն Ալ Ռաշիդ թագավորը Սայիդի նվիրած քարը Անգին քար անվանեց ու ամեն անգամ, դատաստան տեսնելիս, դնում էր սեղանին, իր առջևը, էնպես էր դատաստան տեսնում։ Ավանդությունն ասում է, թե նրա նման էին վարվում նրա հաջորդները՝ արաբական մյուս թագավորները։

2. Տրված բառերի գործիական հոլովաձևերը( ումո՞վ , ինչո՞վ) կազմիր։

ա)Որդով, հայրիկով,քույրով,քաղաքով,անտառով,փողոցով:

բ)Ուրախությունով,քաջությունով,օգնությունով:

Նկարված կանաչ կետերից ո՞րն է a ուղղի նկատմամբ համաչափ A կետին:

Պատասխան (M)

Բառերի այնպիսի փոփոխությունը, որից կախված է նրանց պաշտոնը նախադասության մեջ կոչվում է հոլովում։

Հայերենում հոլովվում են գոյականը և որոշ դերանուններ։

Ուղղական հոլովը բառի ուղիղ, անփոփոխ ձևն է:Ուղղական հոլովը որևէ վերջավորություն չունի: Պատասխանում է ո՞վ, ովքե՞ր, ի՞նչ(ը), ինչե՞ր(ը) հարցերին: Ուղղական հոլովn ունի և՛ անորոշ, և՛ որոշյալ առումներ՝ գիրք-գիրքը:

Սեռական հոլով

Սեռական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որին պատկանում կամ վերաբերում է որևէ բան: Սեռական հոլովը պատասխանում է ո՞ւմ , ինչի՞ , ինչերի՞ հարցերին: Սեռական հոլովում բառը կարող է ունենալ -ի, -ու, -ան, -վա, -ոջ, -ց  վերջավորություններ, կամ բառի մեջ որևէ ձայնավոր կամ երկհնչյուն կարող է փոխվել ո -ի կամ ա -ի:

ուղղական- ծառ,ֆիզիկա

սեռական-ծառի,ֆիզիկայի

Ընթերցանություն

1. Ավետիք Իսահակյան, Ռավեննայում

Արարատի ծեր կատարին
Դար է եկել, վայրկյանի պես,
Ու անցել:
Անհուն թվով կայծակների
Սուրն է բեկվել ադամանդին
Ու անցել:
Մահախուճապ սերունդների
Աչքն է դիպել լույս գագաթին
Ու անցել:
Հերթը հիմա քոնն է մի պահ.
Դու էլ նայիր սեգ ճակատին
Ու անցիր…

Հարցեր և առաջադրանքներ

1.Անծանոթ բառերը դուրս գրիր և բացատրիր։

Անհուն-3. Անեզրական, անծայր, անվերջ, անսահման:

2.Դուրս գրիր ուղղական և սեռական հոլովներով դրված գոյականները

Արարատի, վարկյանի, կայծակների

3.Փորձիր մի քանի նախադասությամբ պատմել բանաստեղծությունը։

2.Հարցում արտահայտող բառի փոխարեն պահանջող ձևով ՝ հոլովով գրիր թանգարան բառը։

Տարիներ շարունակ (թանգարանը) սիրով ընդունում էր այցելուներին։

(Թանգարանի) տնօրենը ոգևորվել էր նոր գտածոյով։