Posted in բնագիտություն, Բնագիտական

Ես Սահարա անապատում -մաս առաջին

Այս ամառ, ես իմ արձակուրդները անցկացրել եմ Եգիպտոսում։Եգիպտական արձակուրդներ իս ժամանակ գնացել եմ Սահարա անապատ, որտեղ այցելել եմ բեդուինների գյուղ և ծանոթացել նրանց ապրելակերպի հետ։ Բեդուինների գյուղում նստել եմ ուղտ։ Տեսել եմ օազիս։ Եվ կերել եմ բեդուինների կողմից պատրաստված լավաշ համեմատել եմ մեր լավաշի հետ։ Հայկական լավաշը ավելի լավն էր։ Ջիպերի մրցույթ եղավ, որը ծրագրից դուրս էր։ Նստել եմ բագի և կվադրացիկլ մեկ-մեկ էլ վարել, բայց մայրիկս իմ հետ էր։ Այտ ամենը դիտեք տեսանյութում ։)

Posted in Բնագիտական

Լճերը ցամաքի բնական այն գոգավորություններն են, որոնք լցված են ջրով և  կապված չեն օվկիանոսի հետ: Լճերը ըստ ծագման՝  լի­նում են տեկտոնական, հրաբխային, տեկտոնահրաբխային, մնացորդա­յին, սառցադաշտային լճեր: Տեկտոնական ծագմամբ լճերը գոյացել են երկրակեղևի շարժումների հետևանքով: Դրանք աշխարհի ամենախոր լճերն են, օրինակ՝  Բայկալը:

Հրաբխային ծագմամբ լճերն առաջացել են հրաբուխների ժայթքու­մից, լինում են խառնարանային և արգելափակման: Խառնարանային լճե­րը փոքր են: Հայաստանի տարածքում հայտնի են Աժդահակը, Արմաղանը:Արգելափակման լճերն առաջանում են այն դեպքում, երբ լավային հոսքերը փակում են գետի հունը, և ջուրը, կուտակվելով, գոյացնում է լիճ: Լավային հոսքերը նպաստել են նաև Սևանա և Վանա լճերի առաջացմանը: Արգելափակման լճեր կարող են առաջանալ նաև լեռնալանջերի փլվածք­ների հետևանքով: Տիպիկ օրինակը Հայաստանում Պարզ լիճն է:
Տեկտոնահրաբխային ծագմամբ լճերն առաջացել են երկու ուժի՝ երկրակեղևի շարժումների և հրաբուխների ազդեցությամբ: Նմանատիպ լճե­րից հայտնի են Սևանա և Վանա լճերը:
Սառցադաշտային ծագմամբ լճերը ձևավորվել են սառցադաշտերի  հալոցքաջրերի և անձրևային ջրերի կուտակումից: Այդպիսի լճեր կան Արագած լեռան բարձրադիր մասերում, օրինակ՝ Քարի լիճը:
Մնացորդային լճերի տարածքն անցյալում եղել է ծովերի և օվկիա­նոսների մաս:
Լճերի սնման հիմնական աղբյուր են մթնոլորտային տեղումները, սառցադաշտերի հալոցքաջրերը: Այն լիճը, որից գետ է սկիզբ առնում, կոչվում է հոսուն լիճ: Հոսուն լճերից է Սևանը, որից սկիզբ է առնում Հրազդան գետը: Անհոսք է այն լիճը, որից ոչ մի գետ սկիզբ չի առ­նում: Անհոսք լճեր են Կասպիցը, Արալը, Հայկական լեռնաշխարհում՝ Ուրմիան, Վանա  լիճը:
Որպես կանոն՝ անհոսք լճերն աղի են, իսկ հոսունները՝ քաղցրահամ:
Ջրամբարներ: Բացի բնական ճանապարհով առաջացած լճերից՝ գոյություն ունեն նաև արհեստական լճեր, որոնք ստեղծվել են մարդու կող­մից: Դրանք կոչվում են ջրամբարներ:
Ջրամբարներում կուտակված ջուրն օգտագործում են ոռոգման, ջրա­մատակարարման, էլեկտրաէներգիա ստանալու, նավարկության, ձկնաբու­ծության և այլ նպատակներով: Հայաստանում կան ջրամբարներ, որոնց ջուրը հիմնականում օգտագործում են ո­ռոգման նպատակով, օրինակ՝  Ախուրյանի, Ապարանի և այլ ջրամբարներ:

Հարցեր  և  առաջադրանքներ

  1. Ի՞նչ է լիճը:Լճերը ցամաքի բնական այն գոգավորություններն են
  2. Լճային գոգավորությունները ըստ ծագման ի՞նչ տեսակների են լի­նում: Բերեք օրինակներ: հրաբխային
  3. Որո՞նք են հոսուն և անհոսք լճերը: Բերեք օրինակներ: սեվան
  4. Ի՞նչ է ջրամբարը: Ինչո՞ւ են ջրամբարներ կառուցում: ոռոքման ջրերի մատակարաման համար
Posted in Մայրենի, Բնագիտական

Ծիծեռնակին

Աթաբեկ Խնկոյան

Դու կապուտակ ծովով արի,
Թեթև, թեթև թևով արի,
Ծովի փրփուր լանջով արի,
Գարնան երգով, կանչով արի։

Արի, արի, սիրուն ծիծեռ,
Արի, արի, գարուն դու բեր։

Սևիկ-մևիկ աչիկ ունես,
Մկրատաձև պոչիկ ունես,
Ծովի փրփուր լանջով արի,
Գարնան շնչով, կանչով արի։

Արի, արի, սիրուն ծիծեռ,
Արի, արի, գարուն դու բեր։

Ծիծեռնակով գարուն կգա,
Առանց ծիծեռ գարուն չկա,
Ծովի փրփուր լանջով արի,
Գարնան շնչով, կանչով արի։

Արի, արի, սիրուն ծիծեռ,
Արի, արի, գարուն դու բեր։

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Նկարագրի՛ր ծիծեռնակի գալն՝ ըստ բանաստեղծության:

Նրա գալուն մարդիկ շատ էին սպասում,  նրանից գարուն էին պահանջում։

  1. Նկարագրի՛ր այս բանաստեղծության ծիծեռնակին:

Սեվիկ մևիկ  աչքերով, մկրտաձև պոչիկով

  1. Ինչպես ես հասկանում.
  • Դու կապուտակ ծովով արի -Դու ծովի վրայով թռի, արի
  • Գարնան շնչով կանչով արի -Ծիծեռնակի գբալով գարոընն էլ գա
  1. Հորինի՛ր. «Գարուն բերող ծիծեռնակը»

Լինում է, չի լինում մի ծիծեռնակ է լինում։ Էս ծիծեռնակը գարնանը պահում էր պարկի մեջ։ Երբ ձմեռը գնում է ծիծեռնակը բացում է պարկը և այդպես գալիս է գարունը։

  1. Ծիծեռնակների մասին կարդա՛ և գրի՛ր 10 փաստ նրանց մասին: Կարդացածդ փաստերը որևէ ձևով ներկայացրո՛ւ բլոգումդ:
  • Հայտտնի  179, Հայաստանում կա ծիծեռնակների 5 տեսակ՝ գյուղական, քաղաքային,  առափնյա, ժայռային,   շիկագոտի
  • Կտուցը թույլ է, հիմքում լայն, բերանի բացվածքը՝ մեծ, թևերը՝ նեղ, երկար, պոչը՝ մկրատաձև, ոտքերն ու մատները՝ թույլ զարգացած։
  • Գյուղական ծիծեռնակի քաշը՝ 14-22, 5 գ, թևի երկարությունը՝ 105-130 մմ։
  • Գյուղական ծիծեռնակի բույնը ափսեանման է, սարքում է ցեխից և ամրացնում ժայռերին, շենքերի պատերին, տանիքների անկյուններում, քիվերին և կամուրջների տակ։
  • Մայիս-հունիս ամիսներին դնում է 4-6 սպիտակ, կարմրագորշ պտերով ձվեր։
  • Գյուղական ծիծեռնակը սնվում է հիմնականում միջատներով, որոնց որսում է թռիչքի ընթացքում։
  • Քաղաքային ծիծեռնակի քաշը՝ 20-22 գ, թևի երկարությունը՝ 97-118 մմ։
  • Քաղաքային ծիծեռնակը բնադրվում է գաղութներով։ Բույնը ծեփում է ցեխից՝ ժայռերի կամ շենքերի պատերին, կարող է բնադրվել նաև ոչ մեծ խմբերով։
  • Առափնյա ծիծեռնակի քաշը՝ 11-16 գ, թևի երկարությունը՝ 96-113 մմ։
  • Բոլոր տեսակի այդպիսի թռչունները ապրում են Եվրոպայում, Ասիայում, Աֆրիկայում, ինչպես նաև Հյուսիսային Ամերիկայում և Հարավային Ամերիկայում։